ถอนผู้จัดการมรดก ทำได้เมื่อไหร่ ใครยื่นได้ และผู้จัดการมรดกควรทำอย่างไร

“เป็นผู้จัดการมรดก จะทำอย่างไรก็ได้” เป็นประโยคที่ทายาทหลายครอบครัวได้ยิน และเป็นความเข้าใจที่ไม่ถูกต้อง ผู้จัดการมรดกไม่ใช่เจ้าของมรดก แต่เป็นผู้ที่ศาลมอบหน้าที่ให้รวบรวมทรัพย์ ชำระหนี้ และแบ่งให้ทายาททุกคนตามกฎหมาย ถ้าไม่ทำหน้าที่ ทายาทมีสิทธิขอให้ศาลถอนได้

ตัวอย่างที่พบบ่อย: ตั้งมา 18 ปี ยังไม่แบ่ง

ลองนึกภาพครอบครัวหนึ่ง (ตัวอย่างสมมติ แต่เป็นรูปแบบที่ทนายพบบ่อย)

• พ่อเสียชีวิต มีทายาท 3 คน ศาลตั้งพี่คนโตเป็นผู้จัดการมรดก
• ผ่านไปกว่า 18 ปี ทำแค่ลงชื่อตัวเองหลังโฉนดในฐานะผู้จัดการมรดก ไม่แบ่งให้ใคร ไม่ทำบัญชีทรัพย์มรดก ไม่เคยรายงาน
• น้องทวงทุกครั้ง ได้คำตอบว่า “เป็นผู้จัดการมรดก จะทำอย่างไรก็ได้”
• ที่ดินถูกทิ้งร้าง ทายาทใช้ ให้เช่า จำนอง หรือขายส่วนของตัวเองไม่ได้
• ทายาทอีกคนให้ความยินยอม น้องจึงยื่นคำร้องขอถอนพี่ และขอเป็นผู้จัดการมรดกแทน เพื่อแบ่งที่ดินให้ทุกคนเท่าๆ กัน

กฎหมายกำหนดหน้าที่ผู้จัดการมรดกไว้อย่างไร

หน้าที่	กำหนดเวลา	มาตรา
ลงมือทำบัญชีทรัพย์มรดก	ภายใน 15 วัน	1728
ทำบัญชีให้เสร็จ ต่อหน้าพยานอย่างน้อย 2 คน	ภายใน 1 เดือน (ขอศาลขยายได้)	1729
จัดการและแบ่งมรดก พร้อมรายงานบัญชี	ภายใน 1 ปี เว้นแต่ผู้ทำพินัยกรรม ทายาทเสียงข้างมาก หรือศาลกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น	1732

อ่านรายละเอียดหน้าที่ทั้งหมดได้ที่ หน้าที่ของผู้จัดการมรดก: สิ่งที่ต้องทำหลังศาลมีคำสั่ง

ฝั่งทายาท: ขอถอนได้เมื่อไหร่

ใครยื่นได้ — “ผู้มีส่วนได้เสีย” เช่น ทายาทที่มีสิทธิรับมรดก (มาตรา 1727)

เหตุที่พบบ่อย

• ละเลยไม่ทำหน้าที่ เช่น ไม่แบ่งมรดกนานหลายปีโดยไม่มีเหตุอันสมควร
• ไม่ทำบัญชีทรัพย์มรดก หรือทำไม่ถูกแบบ ไม่ทันเวลา (มาตรา 1731)
• เอาทรัพย์มรดกไปใช้หรือโอนเป็นของตัวเอง ไม่แจ้งทายาทคนอื่น

เอกสารที่ควรเตรียม

1. เลขคดีและคำสั่งศาลที่ตั้งผู้จัดการมรดกเดิม
2. เอกสารแสดงความเป็นทายาท เช่น ทะเบียนบ้าน สูติบัตร
3. สำเนาโฉนดหรือเอกสารทรัพย์มรดก
4. หลักฐานการทวงถาม เช่น แชท บันทึกการโทร หนังสือทวงถาม
5. หนังสือให้ความยินยอมจากทายาทคนอื่น (ถ้ามี) ช่วยให้ศาลเห็นว่าผู้ขอเป็นผู้จัดการแทนได้รับความไว้ใจ

ฝั่งผู้จัดการมรดก: ถูกร้องขอถอน ทำอย่างไร

การถูกร้องไม่ได้แปลว่าจะถูกถอนเสมอ ศาลดูว่าได้พยายามทำหน้าที่หรือไม่

• รวบรวมหลักฐานว่าได้ดำเนินการอะไรไปแล้ว เช่น นัดทายาท ติดต่อสำนักงานที่ดิน ชำระหนี้กองมรดก
• ถ้าล่าช้าเพราะทายาทไม่ให้ความร่วมมือหรือตกลงกันไม่ได้ ให้มีหลักฐานแสดง
• ทำบัญชีทรัพย์มรดกและรายงานให้ทายาททราบ แม้จะช้าไปก็ยังดีกว่าไม่ทำ
• ถ้าไม่พร้อมทำต่อ กฎหมายให้ลาออกได้เมื่อมีเหตุอันสมควร โดยศาลอนุญาต (มาตรา 1727)

คำถามที่พบบ่อย

ยื่นที่ศาลไหน

โดยทั่วไปยื่นเป็นคำร้องเข้าไปในคดีเดิมที่ศาลตั้งผู้จัดการมรดก

ใช้เวลานานแค่ไหน

ขึ้นกับนัดของศาล การส่งหมาย และการคัดค้านของอีกฝ่าย สำนักงานจะประเมินให้หลังดูเอกสาร

ถอนแล้วใครเป็นผู้จัดการแทน

ผู้ร้องขอให้ศาลตั้งตัวเองหรือบุคคลอื่นในคำร้องเดียวกันได้ ศาลเป็นผู้พิจารณา

---

ปรึกษาสำนักกฎหมายเนติภักดิ์
ไม่ว่าคุณเป็นทายาทที่รอมรดก หรือผู้จัดการมรดกที่ถูกร้อง ทนายจะบอกตรงๆ ว่าเรื่องของคุณควรเดินทางไหน
ทักไลน์นัดปรึกษา · โทร 092-988-3505 · บริการด้านมรดก

ผู้เขียน: ทนายความเตชธรรม ทองแดง · เนติบัณฑิตไทย · สำนักกฎหมายเนติภักดิ์
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ผลคดีแต่ละเรื่องขึ้นกับข้อเท็จจริงและดุลพินิจของศาล ควรปรึกษาทนายความก่อนดำเนินการ